Ngay từ trước khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tới Singapore để dự Đối thoại Shangri-La 12, ông John Chipman-Tổng Giám đốc Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) - cơ quan tổ chức Đối thoại đã bày tỏ: "Chúng tôi chờ đợi bài phát biểu của Thủ tướng Việt Nam để biết khả năng đạt được COC một cách cụ thể cũng như các bước đi tiếp theo để thúc đẩy tiến trình. Điều này sẽ đảm bảo rằng vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông sẽ được xử lý trên nền tảng đa phương, chứ không phải song phương hay đơn phương”. Không chỉ đề cập đến vấn đề Biển Đông với những tranh chấp chủ quyền đang khá nóng bỏng trong khu vực, bài phát biểu của Thủ tướng Việt Nam còn đề cập với một tầm nhìn xa hơn không chỉ trong việc giải quyết các nguy cơ tranh chấp, xung đột mà phần quan trọng nhất chính là việc đặt vấn đề cho một tầm nhìn dài hạn về việc duy trì hòa bình, ổn định cùng phát triển của các nước trong khu vực và các nước có lợi ích liên quan. Đề dẫn tại diễn đàn Đối thoại có uy tín bậc nhất trong ASEAN nói riêng và Châu Á- Thái Bình Dương nói chung của Thủ tướng có tựa đề: "Xây dựng lòng tin chiến lược vì hòa bình, hợp tác, thịnh vượng của Châu Á- Thái Bình Dương’. Bên cạnh đó, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đã nêu ra và tái khẳng định quan điểm của Việt Nam trong các vấn đề an ninh- quốc phòng, an toàn hàng hải ở Biển Đông cũng như khu vực.
Sau khi kết thúc phiên khai mạc, các hãng thông tấn nước ngoài như NHK, BBC, Reuteur đã không chỉ đánh giá cao mà còn bày tỏ sự tán đồng về cách đặt vấn đề cũng như những đề xuất nhằm giải quyết thấu đáo, thỏa đáng các vấn đề của khu vực. NHK thì nhấn mạnh tới khía cạnh của quá trình xây dựng lòng tin giữa ASEAN với Trung Quốc; BBC thì lại nhấn mạnh tới việc xây dựng lòng tin chiến lược ở Châu Á- Thái Bình Dương với vai trò của hai cường quốc là Trung Quốc và Mỹ. Tất cả những điều đó đều được họ dẫn lại từ phát biểu của Thủ tướng đồng thời với việc nhấn mạnh sức mạnh của yếu tố lòng tin đối với sự phồn thịnh của toàn khu vực. Bài phát biểu của Thủ tướng được giới quan sát quan tâm và đánh giá cao chính vì nó đã đi vào được những vấn đề cốt lõi của ASEAN và khu vực như đề cao sự đoàn kết nội khối; đề cao trách nhiệm của các nước lớn trong việc duy trì sự ổn định để phát triển, cùng có lợi.
Lòng tin được coi như thứ thuốc thử cho sự phát triển các mối quan hệ bạn bè truyền thống và đối tác chiến lược cùng có lợi khi các quốc gia, dân tộc muốn dắt tay nhau tiến lên. Lòng tin cũng sẽ giúp ngăn ngừa những nguy cơ xung đột không đáng có trong tổng thể mối quan hệ giữa các quốc gia với nhau. Và, quan điểm của Việt Nam được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh đó là sự nhất quán, vun đắp không ngừng để xây dựng lòng tin từ những hành động nhỏ nhất, cụ thể nhất với thái độ chân thành nhất của mỗi quốc gia dân tộc trên con đường tìm tiếng nói chung về các vấn đề chung cùng quan tâm. Ấy thế nhưng, lâu nay, ngay tại khu vực Châu Á- Thái Bình Dương, người ta đã phải nhiều lần chứng kiến sự "tổn thương” của những quốc gia nhỏ bé trước hành vi nuốt lời của một cường quốc nào đó- sự tổn thương ấy tiếc thay đã không được xoa dịu (hoặc khó có thể xoa dịu) do những hành động thiếu thiện ý, không vì mình vì người; trái lại đôi lúc, đôi nơi nó còn bị kéo đi quá xa bởi lợi ích một phía của một quốc gia đơn lẻ nào đó. Đây chính là yếu tố tiềm tàng, là nguy cơ của sự bất bình đẳng và bất ổn trong khu vực. Đó cũng chính là lý do mà vì sao Việt Nam mong muốn sự thực tâm xây dựng lòng tin chiến lược từ tất cả các bên liên quan để các quốc gia có thể đi đến sự phát triển, ổn định trong khi vẫn tránh được tối đa sự tổn thương.
Trong thực tế vận động và phát triển của thế giới đương đại, cạnh tranh và can dự vốn là điều bình thường; đương nhiên, nếu chúng không mang đậm màu sắc của những toan tính phiến diện, nếu không phải là mầm mống để tạo ra sự bất bình đẳng, trái với luật pháp quốc tế, thiếu minh bạch. Và nếu thế thì có lẽ, người ta sẽ tránh được sự nghi kỵ và vẫn còn lòng tin vào nơi các đối tác. Nhưng, lâu nay, một số nước lớn vì tin vào sự trỗi dậy của mình, dường như muốn cố gắng "khoe” được nhiều hơn sức mạnh để từ đó khẳng định với bè bạn về sự định hình hay sự nổi lên của một cực mới nhằm đề cao vị thế của mình trong một trật tự thế giới đa cực. Cũng vì sự "trỗi dậy” ấy, lắm khi người ta trót bỏ quên cái sự tin tưởng lẫn nhau đã từng được gây dựng, bồi đắp qua nhiều năm tháng. Vậy là, từ một sự gắn bó keo sơn giữa những người bạn, lòng tin bỗng chốc trở thành thứ hàng mong manh, dễ vỡ và thậm chí còn được đem ra trao đổi để lấy về những lợi ích trước mắt nào đó. Nguy cơ ấy đang hiện hữu ở nơi này, nơi khác và thậm chí ngay cả trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương.
Hôm 31-5, trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đề cập khá trực diện tới những bất ổn có thể xảy ra đối với khu vực và thế giới từ chính vấn đề mà Biển Đông đang gặp phải. "Có thể nhận thấy những thách thức và nguy cơ xung đột là không thể xem thường. Mọi người chúng ta đều hiểu, nếu để xảy ra mất ổn định, nhất là xung đột quân sự, nhìn tổng thể thì sẽ không có kẻ thắng người thua - mà tất cả cùng thua.”- Thủ tướng đề cập. Với Việt Nam, Thủ tướng khẳng định: Chính sách quốc phòng của Việt Nam là hòa bình và tự vệ. Việt Nam không là đồng minh quân sự của nước nào và không để nước ngoài nào đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ Việt Nam. Việt Nam không liên minh với nước này để chống lại nước khác. Và, "việc hiện đại hóa quân đội của Việt Nam chỉ nhằm tự vệ, bảo vệ lợi ích chính đáng của mình, không nhằm vào bất cứ quốc gia nào.”- Thủ tướng nhấn mạnh. Và như vậy, Việt Nam đã công khai, minh bạch quan điểm của mình.
Cũng tại Shangri-La 12, sự thẳng thắn ấy về các chính sách, chiến lược chứng tỏ, Việt Nam muốn cùng xây dựng và củng cố lòng tin chiến lược vì hòa bình, hợp tác, thịnh vượng như là một lợi ích chung của tất cả các nước trong khu vực. Và tại Shangri-La 12, một lần nữa, quan điểm của Việt Nam về các vấn đề quốc tế và khu vực lại được nhấn mạnh, đó là: "Việt Nam kiên định nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các quốc gia và là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Việt Nam không ngừng nỗ lực làm sâu sắc thêm và xây dựng quan hệ đối tác chiến lược, đối tác hợp tác cùng có lợi với các quốc gia.” – Đây chính là những quan điểm, cách làm thiết thực để Việt Nam cùng xây dựng lòng tin chiến lược với tất cả các quốc gia vốn là bạn bè, đối tác. Vấn đề còn lại chỉ là sự nỗ lực của các nước bạn bè; bởi Việt Nam không thể một mình xây dựng lòng tin khi mà các quốc gia liên quan thiếu thực tâm và chân thành. Hoàng Mai |
